Wiewiórka przysiada na płocie, a w dłoni zostaje orzech albo kawałek bułki. W naturze zjada głównie nasiona drzew i orzechy, choć jej jadłospis zmienia się wraz z porą roku i dostępnością pokarmu. Jeśli chcesz ją dokarmić, sam wybór produktu nie wystarczy: liczy się też jego forma i to, czy zwierzę rzeczywiście potrzebuje pomocy.

Najlepszym pokarmem są naturalne nasiona, a dokarmianie powinno pozostać dodatkiem
- Podstawa diety: nasiona drzew iglastych i liściastych, orzechy, owoce, pąki oraz grzyby.
- Bezpieczna pomoc: niesolone orzechy w łupinach, pestki dyni lub słonecznik podawane oszczędnie.
- Sezonowo: zimą zwierzę korzysta z zapasów, a wsparcie ma sens głównie podczas mrozu i zalegającego śniegu.
- Unikaj: pieczywa, słodyczy, słonych przekąsek i karmienia z ręki.
Nasiona i orzechy tworzą bazę, ale jadłospis wiewiórki jest szerszy
Pod drzewem iglastym łatwo znaleźć ślady jej posiłku: oskubane szyszki i porozrzucane łuski. Wiewiórka pospolita, czyli Sciurus vulgaris, wyjada z nich nasiona, a poza tym zbiera między innymi bukiew, żołędzie, nasiona klonu i orzechy laskowe. To właśnie nasiona, nie same orzechy, stanowią ważną część jej naturalnego menu, jak opisują Lasy Państwowe.
W zależności od pory roku pojawiają się też owoce leśne, pąki, młode pędy, kora i grzyby. Niektóre grzyby wiewiórki suszą na gałązkach, by wrócić do nich później. Jadłospis bywa uzupełniany pokarmem zwierzęcym: owadami, larwami, jajami, a sporadycznie także pisklętami. Wiewiórka nie jest więc ścisłą roślinożerczynią, choć pokarm roślinny zdecydowanie dominuje. ([lasy.gov.pl](https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/dzien-wiewiorki))
W mroźną zimę dokarmianie ma sens, lecz tylko jako dodatek
Wiewiórka nie przesypia całej zimy. Podczas silnych mrozów ogranicza aktywność i może przez kilka dni pozostawać w schronieniu, korzystając z zapasów ukrytych wcześniej w różnych miejscach. Dokarmianie najlepiej ograniczyć do trudnych, mroźnych i śnieżnych warunków, zamiast wystawiać jedzenie regularnie przez cały rok.
Do podania nadają się orzechy włoskie i laskowe, nasiona słonecznika, pestki dyni, żołędzie oraz owoce, na przykład kawałek jabłka. Wybieraj produkty świeże, bez soli, przypraw, cukru i polewy. Miejskie zalecenia dotyczące dokarmiania podkreślają też, by robić to sporadycznie i nie przyzwyczajać zwierząt do pobierania jedzenia z dłoni. ([krakow.pl](https://krakow.pl/aktualnosci/300502,2163,komunikat,jak_dokarmiac_ptaki__jeze_i_wiewiorki.html))
Przy owocach zasada jest podobna jak przy podawaniu ich innym zwierzętom: liczy się świeży, prosty produkt bez dodatków. Jeśli interesuje Cię też bezpieczne podawanie truskawek psu, pamiętaj, że potrzeby psa i dzikiej wiewiórki są różne, więc nie przenoś automatycznie zaleceń między gatunkami.
Orzech w łupinie jest lepszym wyborem niż słona przekąska
Pozornie drobny szczegół, taki jak sól, zmienia przekąskę w kiepski wybór. Nie podawaj chipsów, paluszków, pieczywa, słodyczy, czekolady ani resztek przyprawionych potraw. Najbezpieczniej postawić na niesolone, nieprzetworzone produkty, a ilość utrzymać niewielką, bo pokarm od człowieka ma jedynie uzupełniać naturalne żerowanie.
Jeśli wybierasz karmnik, zadbaj o czystość i konstrukcję, w której zwierzę nie zaklinuje się podczas sięgania po jedzenie. Wskazówki Mammal Society wymieniają orzechy laskowe, bukiew i kasztany jadalne w łupinach jako pokarm odpowiedni dla wiewiórki rudej, a orzeszki ziemne wiążą z ryzykiem słabszej pracy szczęk. To zalecenie dotyczy brytyjskiego kontekstu gatunkowego, ale rozsądny wniosek dla domowego dokarmiania jest prosty: nie opieraj jadłospisu na orzeszkach ziemnych. ([mammal-society.squarespace.com](https://mammal-society.squarespace.com/position-statements/feeding-mammals-guidance))
Po śladach przy karmniku łatwiej ocenić, czy zmienić sposób dokarmiania
Nie każda wizyta wiewiórki oznacza, że trzeba dosypywać jedzenia. Obserwuj, czy pokarm znika, czy zostaje zawilgocony albo przyciąga inne zwierzęta, i dostosuj działanie do sytuacji. Jeśli nie panuje mróz ani śnieg, pozostawienie naturalnych źródeł pokarmu zwykle będzie lepsze niż stałe karmienie.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Pokarm zostaje, moknie lub pleśnieje | Porcja jest zbyt duża albo zwierzę ma inne źródła jedzenia | Usuń resztki i ogranicz kolejną porcję |
| Wiewiórka podchodzi do dłoni | Może przyzwyczajać się do bezpośredniego karmienia | Nie karm z ręki; pozostaw jedzenie w bezpiecznym miejscu |
| W karmniku pojawiają się słone przekąski lub pieczywo | To pokarm przetworzony, nieodpowiedni dla dzikiego gryzonia | Usuń go i zastąp niewielką ilością niesolonych nasion lub orzechów |
| Trwa okres silnego mrozu i zalega śnieg | Naturalne żerowanie może być utrudnione | Możesz podać skromną porcję właściwego pokarmu |
Uważam, że najlepsza pomoc zaczyna się od powściągliwości: mała porcja w trudnych warunkach jest rozsądniejsza niż stała dostawa jedzenia. Zostaw też wiewiórce przestrzeń i nie próbuj jej dotykać, nawet jeśli wydaje się oswojona.
Najlepsza pomoc zostawia wiewiórce miejsce na samodzielne żerowanie
Jesienią wiewiórka rozrzuca zapasy w wielu kryjówkach, a część z nich później pozostaje nieodnaleziona. Nasiona mogą wtedy wykiełkować, więc gromadzenie pokarmu wspiera odnowę roślin. Dlatego naturalne żerowiska i bezpieczne otoczenie są cenniejsze niż pełny karmnik.
Jeśli chcesz pomagać długofalowo, zostaw w ogrodzie drzewa i krzewy dające nasiona lub owoce, a dokarmianie zachowaj na okres trudnych warunków. Wiewiórka, która sama szuka, przenosi i chowa pokarm, pozostaje częścią leśnego obiegu, a nie stałym gościem przy ludzkim stole.